De Reisgarantieregeling in Nederland: Een Volledig Overzicht

Inleiding

Wanneer je een vakantie boekt, wil je er zeker van zijn dat jouw reisgeld veilig is, ook als een reisorganisator onverhoopt failliet gaat. Precies daarvoor bestaat de wettelijk verplichte reisgarantieregeling. In Nederland kennen we inmiddels vier erkende garantieregelingen en twee belangrijke brancheverenigingen die elk hun eigen rol spelen in de bescherming van reizigers en de professionalisering van de reissector. Toch weten veel reizigers nauwelijks wat de verschillen zijn, welke rechten zij hebben en bij welke organisatie hun boeking is ondergebracht. Dit artikel biedt een helder en volledig overzicht.

Wat is de Reisgarantieregeling?

De reisgarantieregeling is een wettelijk verplicht stelsel van financiële zekerheidsstelling voor organisatoren van pakketreizen. Het doel is tweeledig: enerzijds de terugbetaling waarborgen van vooruitbetaalde bedragen als een reis niet kan worden uitgevoerd wegens insolventie van de reisorganisator, anderzijds de repatriëring veiligstellen van reizigers die zich al op de bestemming bevinden.

In Nederland is de regeling verankerd in het Burgerlijk Wetboek (Boek 7, afdeling 7A) en vloeit voort uit de Europese Richtlijn Pakketreizen (EU) 2015/2302, die op 1 juli 2018 in werking trad. Elke reisorganisator die pakketreizen of gekoppelde reisarrangementen aanbiedt, is wettelijk verplicht aangesloten te zijn bij een erkende garantieregeling of een gelijkwaardige zekerheidsregeling. Wie als reisorganisator deze verplichting niet nakomt, riskeert handhaving door de Autoriteit Consument en Markt (ACM).

Een pakketreis is een combinatie van minimaal twee van de volgende reisdiensten die voor een alles-inbegrepen prijs worden aangeboden: vervoer (vluchten, treinen, cruises), accommodatie, autoverhuur of andere gemotoriseerde voertuigen, en andere toeristische diensten die een significant deel van de reis uitmaken. Losse vliegtickets of een zelfstandig geboekte hotelkamer vallen in de regel niet onder de garantieplicht.

De Vier Erkende Garantieregelingen

In Nederland zijn vier bekende garantieregelingen actief voor de consumentenmarkt: SGR, GGTO, STO Garant en VZR Garant. Voor de zakelijke markt bestaat daarnaast SGRZ. Elke regeling werkt op een andere manier, maar het doel is steeds hetzelfde: de reiziger beschermen tegen de financiële gevolgen van insolventie van de reisorganisator.

SGR; Stichting Garantiefonds Reisgelden

SGR is de oudste en bekendste garantieregeling van Nederland en het eerste garantiefonds voor reisgelden in Europa. Opgericht in 1983, is het fonds de standaard waaraan veel van de grotere touroperators in ons land zijn aangesloten. Het SGR werkt als een collectief garantiefonds: aangesloten reisorganisatoren dragen periodiek bij aan het fonds, waaruit consumenten worden gecompenseerd indien een organisator niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen. Het SGR-keurmerk is voor veel reizigers het vertrouwde herkenningspunt bij het boeken van een pakketreis. Zowel ANVR-leden als een deel van de VvKR-leden zijn bij het SGR aangesloten. Voor de zakelijke markt heeft het SGR een aparte tak: SGRZ (Stichting Garantiefonds Reisgelden Zakelijk), die sinds 1 januari 2017 bestaat.

GGTO; Garantiefonds voor Gespecialiseerde Touroperators

Het GGTO, voluit het Garantiefonds voor Gespecialiseerde Touroperators, is opgericht in januari 2012 en richt zich specifiek op kleinschalige, gespecialiseerde touroperators die als direct-seller opereren: zij verkopen hun reizen rechtstreeks aan de consument, zonder tussenkomst van derden, en zijn gevestigd in Nederland. Het fonds biedt reizigers de garantie dat zij hun vooruitbetaalde reissom terugkrijgen als de aangesloten touroperator in financieel onvermogen raakt, zowel vóór vertrek als tijdens het verblijf op de bestemming. Bovendien garandeert het GGTO de terugreis als de touroperator tijdens de reis niet meer voor de repatriëring kan zorgen. Veel leden van de VvKR zijn aangesloten bij het GGTO. Het fonds wordt gefinancierd door een vaste bijdrage per boeking die door de touroperator aan de consument in rekening wordt gebracht.

STO Garant; Stichting Take Over

STO Garant onderscheidt zich van de overige garantieregelingen door zijn unieke werkwijze: het is de enige garantieregeling voor pakketreizen op basis van het derdengeldenprincipe. Dit betekent dat de reiziger de reissom niet rechtstreeks aan de reisorganisatie betaalt, maar aan een derdengeldenrekening van Stichting Derdengelden Certo Escrow, een bij De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) geregistreerde betaaldienstverlener. Het betaalde bedrag blijft op deze rekening staan totdat de reis is afgelopen. Pas de dag na afloop van de reis wordt het bedrag vrijgegeven aan de reisorganisatie. Geraakt de organisator vóór het einde van de reis in financieel onvermogen, dan wordt de garantie uitgevoerd en ontvangt de reiziger zijn geld terug, in veel gevallen al binnen een maand na het faillissement.

STO Garant werd op 1 februari 2013 opgericht als initiatief van de VvKR in samenwerking met Certo Escrow, en is erkend door de ACM. De regeling is populair onder kleinere en startende reisorganisaties vanwege de laagdrempelige aansluiting en de volledig geautomatiseerde verwerking van betalingen. STO Garant is ook toegankelijk voor organisaties buiten de klassieke reissector die pakketreizen aanbieden.

VZR Garant; Onderlinge Waarborgmaatschappij

VZR Garant is de jongste van de vier regelingen en werd in 2019 opgericht, mede op verzoek van brancheverenigingen die opkomen voor organisaties binnen én buiten de klassieke reissector. De aanleiding was de vernieuwde Richtlijn Pakketreizen van 2018, die ook organisatoren buiten de traditionele reisbranche onder de garantieplicht bracht, denk aan aanbieders van evenementen, weekendjes weg, meerdaagse bedrijfsuitjes, zeilkampen, binnenvaartreizen en incentive-reizen.

VZR Garant is een collectieve garantieregeling die is ondergebracht in een Onderlinge Waarborgmaatschappij (VZR Garant Onderlinge Verzekeringen U.A.). Dit verenigingsmodel heeft als voordeel dat elke deelnemende organisatie automatisch lid wordt en daarmee het recht heeft om mee te denken over de strategie en inzage heeft in de activiteiten en financiën van het fonds. De reserves die gezamenlijk worden opgebouwd, blijven altijd eigendom van de deelnemers. VZR Garant voldoet aan de vereisten van de DNB en AFM en telt inmiddels meer dan 450 aangesloten organisaties. De regeling is geschikt voor zowel particuliere als zakelijke reizigers.

Vergelijking van de Vier Garantieregelingen

Wat Wordt Gedekt?

Ongeacht de specifieke garantieregeling waarbij een reisorganisator is aangesloten, heeft een reiziger in beginsel aanspraak op de volgende vormen van bescherming.

Terugbetaling van de reissom, als de reis nog niet is aangevangen en de reisorganisator zijn verplichtingen niet kan nakomen door insolventie, heeft de reiziger recht op volledige restitutie van het betaalde bedrag.

Repatriëring, als de reiziger zich al op de bestemming bevindt en de organisator failleert, zorgt de garantieregeling voor terugkeer naar het land van vertrek, inclusief eventueel noodzakelijke vervangende accommodatie.

Verdere uitvoering van de reis, in sommige gevallen kan de garantie-instelling ervoor zorgen dat de reis alsnog wordt voortgezet, bijvoorbeeld via een andere vervoerder of accommodatieaanbieder.

Wat Valt Buiten de Dekking?

De reisgarantieregeling is geen alomvattende reisverzekering. Zij dekt uitsluitend de financiële gevolgen van insolventie van de reisorganisator. De volgende situaties vallen buiten het bereik van de regeling: annulering van de reis door de reiziger zelf, schade door weersomstandigheden of overmacht, medische kosten tijdens de reis, verlies of diefstal van bagage, en annulering door de reisorganisator om andere redenen dan insolventie.

Voor een bredere bescherming zijn een aanvullende reisverzekering en een annuleringsverzekering noodzakelijk. ANVR- & VvKR-leden bieden via het Calamiteitenfonds bovendien dekking bij bijzondere omstandigheden zoals natuurrampen of politieke onrust, een bescherming die verder gaat dan de standaard insolventiegarantie.

Hoe Controleer je of jouw Reisorganisator is Aangesloten?

Voordat je een pakketreis boekt, is het verstandig te controleren of de reisorganisator is aangesloten bij een erkende garantieregeling. Dit kan je  doen via de deelnemersregisters op de websites van de afzonderlijke garantieregelingen: SGR via sgr.nl, GGTO via stichting-ggto.nl, STO Garant via sto-garant.nl/deelnemers en VZR Garant via vzr-garant.nl. Daarnaast kan je op de websites van de ANVR (anvr.nl) en de VvKR (vvkr.nl) controleren of een reisorganisatie lid is van de betreffende branchevereniging. Bij twijfel over een aanbieder, zeker bij online platforms of buitenlandse aanbieders, is extra zorgvuldigheid geboden. De Europese databank EGFATT biedt een overzicht van bijna 10.000 reisorganisaties die zijn aangesloten bij een garantiefonds binnen de EU.

De Europese Context

De Nederlandse reisgarantieregeling staat niet op zichzelf. De Europese Richtlijn Pakketreizen 2015/2302 heeft de bescherming van reizigers binnen de EU aanzienlijk versterkt en geharmoniseerd. Alle lidstaten zijn verplicht een insolventieverzekering voor reisorganisatoren te garanderen, uitgebreidere informatieverplichtingen vóór de boeking te stellen, het recht op prijsverlaging of schadevergoeding bij gebreken te waarborgen, en reizigers het recht te geven een pakketreis over te dragen aan een andere reiziger. Door deze harmonisatie genieten Nederlandse reizigers die bij een in een andere EU-lidstaat gevestigde reisorganisator boeken, in principe dezelfde minimumbescherming.

Conclusie

De reisgarantieregeling biedt een essentieel vangnet voor iedereen die een pakketreis boekt. In Nederland zijn vier erkende garantieregelingen actief; SGR, GGTO, STO Garant en VZR Garant, die elk op een eigen manier invulling geven aan de wettelijke verplichting tot insolventieverzekering. De brancheverenigingen ANVR en VvKR versterken deze bescherming met aanvullende kwaliteitseisen, gedragsregels en geschillenregelingen voor hun leden.

Wie bewust boekt, controleert vooraf bij welke garantieregeling de reisorganisator is aangesloten, kiest bij voorkeur voor een lid van de ANVR of VvKR, en sluit daarnaast een goede reis- en annuleringsverzekering af. Zo reis je met de zekerheid dat uw investering, en jouw vakantie, in goede handen is.